یک ماه عبادت و افزایش نیروی معنوی مسلمین نیز به پایان رسید «رمضان» ماهی که گناهان را در این روزهای گرم تابستان چون برگ خزان بر زمین ریخت و تمرینی شد برای مضاعف شدن اراده بندگان خدا.
با فرا رسیدن عید فطر، مومنین تا سال آینده از توشه رمضان بهره ها خواهند برد.
رمضان همون گونه که آغازش رحمت است، پایانش نیز خیر و خوشی و برکت است. در این گزارش نگاهی کوتاه به فضیلت روز عید مبارک فطر و اعمال توصیه شده در آن خواهیم داشت.
از پیامبر گرامی خدا نقل شده است که آن حضرت، شب عید فطر را شب پاداش نامیدند و فرمودند: «فَإِذَا کَانَتْ لَیلَةُ الْفِطْرِ وَ هِی تُسَمَّى لَیلَةَ الْجَوَائِزِ أَعْطَى اللَّهُ الْعَامِلینَ أَجْرَهُمْ بِغَیرِ حِسَابٍ»؛ و چون شب عید فطر-که شب جوائز نام دارد- فرا رسد، خداوند پاداش عمل کنندگان را بدون حساب و شمارش ببخشد.
در حدیثی دیگر از حضرت محمد(صلوات الله علیه و آله) وارد شده است که در روز عید سعید فطر فرشتگان رحمت خداوند به شهرهای مسلمین می روند. ایشان فرمودند: «فَإِذَا کَانَتْ غَدَاةُ یوْمِ الْفِطْرِ بَعَثَ اللَّهُ الْمَلَائِکَةَ فِی کُلِّ الْبِلَادِ فَیهْبِطُونَ إِلَى الْأَرْضِ وَ یقِفُونَ عَلَى أَفْوَاهِ السِّکَکِ فَیقُولُونَ یا أُمَّةَ مُحَمَّدٍ اخْرُجُوا إِلَى رَبٍّ کَرِیمٍ یعْطِی الْجَزِیلَ وَ یغْفِرُ الْعَظِیمَ» و چون صبح روز عید فرا رسد خداوند فرشتگان را به همه ی شهرها بفرستد. پس در زمین فرود آیند و سر کوچه ها و گذرها بایستند و [ با صدایى که آن را همه ی آفریده هاى خدا جز جن و آدمیان میشنوند] گویند: اى امّت محمّد! به سوى پروردگار کریم [براى نماز عید] بیرون شوید که او پاداش فراوان دهد و گناهان بزرگ را بیامرزد.
ازدیگر فضیلت های این عید با شکوه مسلمین آن است که خداوند آن را روز استجابت دعاهای بندگانش قرار داده است. نبی گرانقدر اسلام در ادامه همین حدیث فرموند:« َ یقُولُ: یا عِبَادِی سَلُونِی فَوَ عِزَّتِی وَ جَلَالِی لَا تَسْأَلُونِّی الْیوْمَ فِی جَمْعِکُمْ لِآخِرَتِکُمْ وَ دُنْیاکُمْ إِلَّا أَعْطَیتُکُمْ » ؛ و خداوند [خطاب به بندگان خویش] مى فرماید: اى بندگان من! [هر چه مى خواهید] از من بخواهید که به عزت و جلال خودم سوگند که امروز در این اجتماع خویش، هر چه براى دنیا وآخرت خود بخواهید عطا مى کنم.
مرحوم محدیث قمی، در کتاب شریف مفاتیح الجنان اعمالی را برای روز عید سعید فطر ذکر کرده است.
اولین عمل، نماز عید فطر با پوشیدن لباس های نیکو و معطر است که به جماعت برگزار می شود. پیش و پس از آن نیز تکبیرات معروفی که شب عید نیز گفته می شود، ادا خواهد شد.
کیفیت این تکبیرها به این شرح است: «اَللّهُ اَکْبَرُ اَللّهُ اَکْبَرُ لا اِلهَ اِلاّ اللّهُ وَاللّهُ اَکْبَرُ اَللّهُ اَکْبَرُ وَلِلّهِ الْحَمْدُ اَلْحَمْدُ لِلّهِ عَلى ما هَدینا وَلَهُ الشُّکْرُ على ما اَوْلینا »
دیگر عمل این روز، پرداخت زکات فطره پیش از نماز عید است که بر توانمندان از سوی خداوند واجب قرار داده شده است. امسال نیز مراجع معظم تقلید میزان زکات فطره را برای کسی که قوت غالبش نان است، 6 هزار تومان و برای برنج 15 هزار تومان قرار داده اند.
غسل، از جمله عبادات و اعمالی است که در اغلب مناسبت ها و ایام الله جزو مستحبات است. در روز عید فطر نیز غسل سفارش شده که تا قبل از نماز صبح انجام شود. در هنگام غسل نیز گفتن جمله " اللهم ایمانا بک وتصدیقا بکتابک واتباع سنة نبیک محمد صلى الله علیه وآله." و پس از غسل" اللهم اجعله کفارة لذنوبی وطهر دینی اللهم اذهب عنی الدنس." سفارش شده است.
افطار پیش از نماز عید با چیزهای شیرین و یا تربت سیدالشهدا(علیه السلام) نیز از جمله مستحبات عید سعید فطر است. همچنین از امام باقر(علیه السلام) روایت شده است قبل خروج از منزل برای اقامه نماز عید این دعا خوانده شود:" اللهم من تهیا فی هذاالیوم اوتعبا اواعد واستعد لوفادة الى مخلوق رجاء رفده ونوافله وفواضله وعطایاه فان الیک یا سیدی تهیئتی و تعبئتی واعدادی واستعدادی رجاء رفدک وجوائزک ونوافلک و فواضلک و فضائلک وعطایاک و قد غدوت الى عید من اعیاد امة نبیک محمد صلوات الله علیه وعلى آله ولم افد الیک الیوم بعمل صالح اثق به قدمته ولا توجهت بمخلوق املته ولکن اتیتک خاضعا مقرا بذنوبی واسائتی الى نفسی فیا عظیم یا عظیم یا عظیم اغفرلی العظیم من ذنوبی فانه لا یغفرالذنوب العظام الا انت یا لا اله الا انت یا ارحم الراحمین."
زیارت اباعبدالله الحسین(علیه السلام) و دعای ندبه نیز از جمله دیگر موارد توصیه شده برای روز عید فطر است. مرحوم محدث قمی از سید بن طاووس نقل کرده است که انسان چون ازدعا فارغ شود به سجده رود و بگوید:"اعوذ بک من نار حرها لا یطفى و جدیدها لا یبلى وعطشانها لا یروى" پس گونه راست را برخاک بگذارد و بگوید:"الهی لا تقلب وجهی فی النار بعد سجودی وتعفیری لک بغیرمن منی علیک بل لک المن علی" سپس گونه چپ را برخاک بگذارد و بگوید: "ارحم من اساء واقترف واستکان واعترف" پس به حال سجده شود و بگوید:"ان کنت بئس العبد فانت نعم الرب عظم الذنب من عبدک فلیحسن العفو من عندک یا کریم " پس از آن صد بار بگوید: العفو العفو.
اما مهمترین چیز در عید فطر آن است که بدانیم این روز بناست آغازی باشد بر بندگی خالصانه و مخلصانه. نخستین روزی که از توشه اندوخته شده در ماه رمضان استفاده می کنیم و باید آن را ادامه ای بر ماه بندگی بدانیم و در سایر ایام سال نیز این حال را حفظ کنیم.
